Mladen Đorđević

Izraelski lobi – žrtveni jarac ili otrovni pauk

Esej ‚‚Izraelski lobi i spoljna politika SAD'', objavljen u martu 2006. u magazinu ''London Rewiew of Book s'' (1), čiji su autori istaknuti akademici Džon Meršhajmer, profesor političkih nauka na Univerzitetu u Čikagu, i Stiven Volt, profesor međunarodnih odnosa na univerzitetu Harvard, izazvao je oštru debatu u o ulozi i uticaju Izraela na američku spoljnu politiku, koja u SAD i svetu još uvek traje nesmanjenim intenzitetom. U obimnom radu, postavljenom ubrzo i kao ''radni dokument'' na sajtu harvardske ''Kennedy School of Government '' (2), Meršhajmer i Valt iznose i pravdaju tezu da je sadašnja američka bliskoistočna politika prevashodno usmerena aktivnošću izraelskog lobija (3), koji zajedno sa svojim saveznicima iz redova neokonzervativaca i religiozne hrišćanske desnice ima presudan uticaj na uobličavanje kongresnih zakona i predsedničkih odluka. Prema njima, aktivnost lobija sastoji se obezbeđivanju pune podrške SAD izraelskoj politici prema Palestincima uz nastojanje da Izrael uz američku pomoć ostane dominantna regionalna sila. (4) Autori iznose tezu da je ovakva politika protivna nacionalnom interesu SAD, jer je po njima, kombinacija bezrezervne podrške jevrejskoj državi zajedno sa naporom ''širenja demokratije'' u regionu znatno otežala mirno rešenje bliskoistočnog sukoba, radikalizovala islamski svet i ugrozila ne samo bezbednost SAD već i bezbednost velikog dela sveta. (5)

Autori u svom radu dalje tvrde da Izrael ni iz strategijskih ni iz moralnih razloga ne treba da računa na bezrezervnu pomoć, a zatim iznose stavove zbog kojih su izazvali erupciju kritika – po njima, Izrael više nema strategijsku vrednost kakvu je imao za vreme hladnog rata; podrška Izraelu košta i komplikuje odnose SAD sa ostalim arapskim državama; SAD imaju problem sa terorizmom u velikoj meri zbog svog bliskog savezništva sa Izraelom; nuklearni arsenal Izraela je jedan od razloga za takvu težnju kod nekih suseda; Izrael se ne ponaša kao lojalan saveznik; neki aspekti izraelske demokratije su u suprotnosti sa američkom; i najzad formiranje jevrejske države bilo je odgovor na holokaust, ali je bilo praćeno zločinima prema Palestincima, tako da se ponašanje Izraela danas ne razlikuje od njegovih arapskih suseda. Maršhajmer i Volt zatim zaključuju da je, pošto je ni strategijski ni moralni razlozi ne opravdavaju, dalja bezrezervna podrška SAD izazvana aktivnošću moćnog izraelskog lobija. (6) Pod lobijem oni podrazumevaju labav savez raznih organicija i pojedinaca koji aktivno rade da spoljnu politiku SAD usmere u interesu Izraela. Naglašavaju da ''Lobi'' nije jedinsten pokret sa centralnim vođstvom, kao i da među njegovim članovima ima neslaganja, ali da su svi povezani sa Likudom i jevrejskim ekstremistima. Po njima, pripadnici lobija imaju jaka uporišta u američkoj politici, Kongresu, najvažnijim medijima, trustovima mozgova i univerzitetima, odakle javnost usmeravaju u pro-izraelskom pravcu i sprečavaju otvorenu raspravu i sagledavanje bliskoistočne politike u drugačijem svetlu, koje bi omogućilo redefinisanje odnosa prema Izraelu.

Kao dve najvažnije organizacije lobija Maršhajmer i Valt navode American Israel Public Affairs Comitee (AIPAC) i The Conference of Presidents of Major American Jewish Organizations (skraćeno COP), koje po njima imaju veliki uticaj na zakonodavnu i izvršnu vlast SAD. Lobiju pripadaju i grupe za nadgledanje medija ( watchdog groups ) poput Anti defamation league ili Committee for Accurate Middle East Reporting in America (CAMERA) . Najvažnjiji pro-izraelski think tanks su WINEP, American Enterprise Institute , Brookings Institution , Center for Security Policy , Foreign Policy Research Institute , Heritage Foundation , Hudson Institute , Institute for Foreign Policy Analysis i Jewish Institute for National Security Affairs (JINSA). Prema njihovom mišljenju novine poput Wall Street Journal , Chicago Sun-Times , Washington Times , Commentary , New Republic i Weekly Standard brane Izrael u svakoj prilici, a u uticajnom Njujork Tajmsu, koji ponekad priznaje da i Palestinci imaju legitimne zahteve, postoji znatna pristrasnost.

Autori takođe naglašavaju da ne govore o ''jevrejskom'' već o ''izraelskom lobiju'' za koga smatraju da ne zastupa većinu jevrejskog naroda u SAD, već usku grupu ekstremista. (7) Na kraju, Meršhajmer i Volt zaključuju da je, uprkos velikoj moći lobija, potrebna jasna rasprava o ovom pitanju, koja bi odredila šta je američki nacionalni interes jer je po njima aktivnost lobija štetna i za Ameriku i za Izrael.

Javno mnenje i kritike u SAD

Esej je izazvao velike kritike i negiranja u SAD čije je javno mnenje tradicionalno naklonjeno Izraelu (8), posebno posle 11. septembra. S obzirom na takvo stanje javnosti, reakcija pro-izraelskih krugova bila je gotovo histerična. Od svih je bio najglasniji advokat Alen Deršovic, čiji je odgovor ubrzo takođe postavljen na websajtu škole Kenedi. (9) Deršovic je u njemu naveo da ''pozdravlja ozbiljnu, izbalansiranu i objektivnu studiju o uticaju lobija -uključujući i Izraelski - na američku spoljnu politiku, ali je dodao da je esej bez originalnosti, novih dokaza, pun iskrivljavanja, da je tendenciozan, neizbalansiran i u suprotnosti sa ozbiljnim akademskim radom. Deršovic je takođe izneo mišljenje da smatra da su mnogi stavovi koje su Maršhejmer i Valt izneli vrlo slični propagandi nacista, SSSR-a ili carističkog Protokola Sionskih mudraca, a da su mnoge njihove tvrdnje preuzete sa ekstremno-levičarskih, neonacističkih i islamskih ekstremističkih web sajtova.

Mnogi dobronamerni kritičari, međutim, i pored brojnih neslaganja sa pojedinim tvrdnjama iznetim u eseju, slažu se ipak da je diskusija o lobiju potrebna i da je potrebno razmisliti o njegovom uticaju. N ovinar Majkl Mesing, koji je i sam pisao o lobiju, (10) smatra takođe da esej sarži neke ozbiljne činjenične greške, vađenja navoda iz konteksta i neka ozbiljna skraćenja, kao i da ne nudi ozbiljne dokumentovane dokaze za svoje tvrdnje. Po navodima Ričarda Koena iz Vašington posta, esej ne govori ni o čemu što čak i prosečan čitalac novina ne zna – a to je da se ne može poreći da proizraelski krugovi u Americi imaju ogroman uticaj na spoljnu politiku. (11) Kao odgovor na napade, Meršhajmer i Volt su, ponovo u London Rewiew of Books (12) napisali pismo gde su naglasili da su napisali esej da bi započeli diskusiju o temi o kojoj je teško otvoreno razgovarati u SAD. Po njima, činjenica je da su SAD u dubokoj nevolji na Bliskom Istoku i teško da će se moći i napraviti efektna politika, ako je nemoguće imati civilizovanu diskusiju o ulozi Izraela u spoljnoj politici.

Autori su takođe bili izloženi kritici sa levice. Po mišljenju Noama Čomskog, Meršhajmer i Valt zaslužuju pažnju, ali u svom radu nisu mnogo ubedljivi jer ignorišu uticaj koje na bliskoistočnu politiku SAD imaju naftne kompanije. (13) Po Čomskom, savez SAD sa Izraelom učinio je veliku uslugu naftnim kompanijama SAD i Saudijske Arabije, time što je doprineo uništenju sekularnog arapskog nacionalizma, koji je pretio da naftu usmeri ka sopstvenim potrebama.

Prema Stivenu Zunsu, autori ne spominju industriju oružja, koja je po njemu najvažniji razlog snažne podrške SAD Izraelu. Prema njegovom mišljenju, vojno industrijski kompleks ohrabruje velike isporuke oružja Izraelu i ostalim bliskoistočnim saveznicima, i preduzima ogroman pritisak na članove kongresa. Pored toga, vojna industrija doprinosi sa 7 miliona dolara u izbornoj utakmici, a najvažniji donatori su Nortrop Gruman i Lokid-Martin, ili korporacije sa vojnim ugovorima poput Dženeral Elektrika, Rejthona. Osim toga, po Zunsu, svaka isporuka oružja Izraelu povlači i nove zahteve od arapskih država, koje plaćaju u gotovini od naftnih prihoda. Prema Zunesu, Izrael je, na primer, 1991 objavio da prihvata predloženu blokadu slanja oružja na Bliski Istok, ali su administracije taj predlog blokirale pod uticajem vojne industrije. (14)

Jedna od najčešćih kritika sa levice je da teze Meršhajmera i Volta oslobađaju vladu SAD od odgovornosti i ostavljaju je nedirnutu, kao da je izložena svemoćnoj sili lobija koju ne može da izbegne. Jozef Masad sa univerziteta Kolumbija smatra da Meršhajmer i Volt izuzimaju vladu SAD od svake odgovornosti i krivice koju zaslužuje za politiku prema arapskom svetu. (15) Po Masadu, ovakve tvrdnje zaubilaze određene centre moći i svaljuju krivicu na ''žrtvene jarce'', poput lobija. Prema A.F.K. Organskom, teza o svemoćnom izraelskom lobiju služi kao odličan izgovor da se donosioci odluka oslobode odgovornosti za celokupnu američku politiku prema Izraelu i Palestini. Prema Stuvenu Zunsu, mnogi arapski ministri potvrđuju da diplomate SAD rutinski svaljuju krivicu na ''jevrejski lobi'' da bi skinuli odgovornost sa vlade.

Meršhajmer i Valt takođe samo u nekoliko rečenica navode da su poznate vođe hrišćanskih konzervativaca Geri Bauer, Džeri Felvel, Ralf Rid i Pat Robertson čvrsto na strani Izraela. Zuns smatra da, s obzirom da oni čine sedminu američkog glasačkog tela, i da u Bušovoj administraciji imaju veliki uticaj, bez njihove podrške uticaj izraelskog lobija bi bio mnogo manje efektivan. O hrišćanskoj desnici i hrišćanskim cionistima i njihovom uticaju na politiku Zuns piše u eseju "The Influence of the Christian Right on U.S. Middle East Policy". (16) Prema njemu, religiozni konzervativci su postali moderni politički pokret i tokom dve predsedničke kampanje Buš je manje zavisio od jevrejskih glasova nego bilo koji moderni predsednik, ali je zato više nego bilo koji drugi podržan od hrišćanske desnice. Najviši funkcioneri Bele kuće, poput Eliota Abramsa imaju stalne sastanke sa njenim predstavnicima, a prema Stivenu Zunsu predstavnici hrišćanskih fundamentalista održavaju bliske veze sa najvažnijim jevrejskim organizacijama. Zbog specifične ideje hrišćanskog cionizma, religiozna desnica ponekad pokazuje vrlo radikalan stav u pogledu Bliskog istoka. (17)

U sklopu ove rasprave o bliskoistočnioj politici SAD i uticaju lobija koja traje još od marta ove godine, najnoviju studiju o radu i uticaju izraelskog lobija, objavio je na sajtu Jewish virtual library (18) Mičel Bard, direktor ove najveće on-lajn enciklopedije jevrejske kulture. U istraživanju pod naslovom ‚‚Israeli and Arab lobbies'' (19) Bard je izveo poređenje izraelskog i arapskog lobija. Prema njemu, izraelski lobi ima veliki uticaj na politiku SAD, ali velikim delom zbog toga što je arapski lobi mnogo manje aktivan i lošije organizovan. Osim toga, da bi uspeo, izraelski lobi je ostvario i uspešnu saradnju sa širokim delovima američkog društva, poput sindikata, sveštenstva, industrije zabave, obrazovanja ili crnih lidera, što omogućuje široki javni konsenzus za proizraelsku politiku.

Bard iz istih razloga takođe koristi termin ''izraelski'' a ne ''jevrejski''. Po njemu, izraelski lobi se može definisati kao skup ‚‚formalnih i neformalnih činilaca koji direktno ili indirektno utiču na donošenje odluka vezanih za Izrael. (20) Po Bardu, lobi se sastoji iz formalnog i neformalnog dela. Formalni deo čine organizovane grupe, od kojih su neke poput AIPAC-a ili Conference of Presidents of Major American Jewish Organizations registrovane za lobiranje, dok neke poput B'nai B'rith ili Hassadah nisu, ali takođe imaju uticaja. Bard takođe navodi da hrišćanske organizacije protežiraju Izrael, i da su neke pro-izraelske organizacije sastavljene od nejevreja. Neformalni lobi po Bardu čine faktori poput brojnosti jevrejske populacije, njenog ponašanja na izborima i javnog mnenja koji ima veliki uticaj na Kongres i sastav administracije.

Prema Bardu, izraelski lobi nema otvoreno polje za dejstvo, već se njegovi interesi sukobljavaju sa interesima mnogih drugih lobi grupa. Ipak, izraelski lobi je efikasan jer ima uspeha u svakoj oblasti važnoj za uticaj: a) ima brojno i glasno članstvo; b) ima članove koji imaju visok status i ugled; c) visok stepen učešća na izborima (glasanje i finansiranje); d) uspešno vođstvo; e) visok stepen pristupa donosiocima odlika; f) javnu podšku. Pored toga, najvažniji cilj lobija - podrška SAD Izraelu - prihvaćena je kao nacionalni interes.

Lutajuci glas za Izrael (Israel swing factor)

Mičel Bard navodi, da je proizraelska politika SAD u velikoj meri usmerena, odnosom Jevreja prema izborima. Jevrejska populacija u Americi pre svega ima jednu od najvećih procenata izlaznosti na izbore i prema Bardu, Jevreji se politici posvećuju gotovo sa religioznim žarom. To je prouzrokovano važnošću podrške Izraelu, jer je u jevrejskim krugovima uvreženo mišljenje da pretnja arapskih suseda nije pretnja vojnim porazom, već totalnim uništenjem. Iako Jevreji u Americi čine svega oko 3% populacije (oko 6 miliona) njihov glas je veoma važan zbog činjenice da 89% američkih Jevreja živi u 12 država koje donose ključne izborne glasove za izbor predsednika. (21) Na ovakav način, jevrejski glasači imaju potencijal da budu presudan faktor na izborima. Kada se doda njihov savez sa ostalim proizraelskim grupama, dolazi se do činjenice da Jevreji sa svojom koncentracijom u ključnim državama imaju ogroman uticaj na američki izborni proces. (22)

Iako su Jevreji tradicionalno naklonjeni demokratama, na izborima je često presudan stav kandidata prema Izraelu, i često se dešava da veliki deo jevrejskih glasova ide onom kandidatu koji se jasno opredelio za proizraelsku politiku, bez obzira na partijsku pripadnost. Ovaj procenat lutajućih glasova se naziva ‚‚the israel swing factor'', i zbog specifičnosti američkog izbornog sistema može odlučiti pobednika na svim nivoima izbora. Stoga većina političara, pa čak ni kandidati za predsednika, ne žele da rizikuju odliv ključnih glasova i uobičajeno se opredeljuju za proizraelske stavove. Suprotstavljanje Izraelu ne može doneti nikakve koristi, ali zato može biti odlučujuće za poraz. ''Swing factor'' može biti jedino neutralisan ako se svi kandidati izjasne kao proizraelski nastrojeni.

''Swing factor'' je jedan od ključih razloga za političku moć jevrejske zajednice u SAD. Drugi faktor uspeha je novac. U poslednjim decenijama veliki broj pripadnika jevrejske zajednice dostigao je visok ekonomski status, i prema autorima poput J.J. Goldberga, jevrejska zajednica u Sad u poslednje dve decenije dostigla je izuzetno visok ekonomski i društveni status. (23) Prosečni godišnji prihod pripadnika jevrejske zajednice u Americi je 50 000 dolara, što je duplo više od nacionalnog proseka. (24) S obzirom na tradiciju posvećenosti zajednici i politici, donacije pojedinaca jevrejskim školama, sinagogama ili opštinama se podrazumevaju.

Veliki deo novca pojedinaca i organizacija usmeren je takođe u politiku, posebno na izbore. U toku izborne kampanje, kandidat koji se poveže sa lobijem i izjasni kao proizraelski nastrojen dobija preko organizacija i pojedinaca određene sume novca, koje doprinose kampanji i mogu biti jedan od odlučujućih razloga za uspeh. (25) Kandidat koji ne pokazuje simpatije ili je ravnodušan rizikuje stoga da izgubi ne samo glasove, nego i novčane znatne sume. Ako neki kandidat ispolji javno neslaganje sa politikom Izraela, na račun njegovog protivnika se namerno uplaćuju velike sume novca, koje osiguravaju pobedu proizraelskog kandidata. Izraelski novac ne mora da bude presudan za izbor nekog kandidata, ali, s obzirom da pri neizvesnom rezultatu može biti odlučujući, političari uvek moraju da razmišljaju da novac može biti uplaćen njihovim protivnicima. (26) Jevrejski donatori pri tom, uplaćuju novac i republikancima i demokratama, bez razlike, i jedini kriterijum je podrška Izraelu. Sume novca (27) se, u zavisnosti od kandidata, u jednom izbornom krugu kreću od 1000 do 80 000 dolara, dok kandidati koji konstantno podržavaju Izrael tokom karijere dobijaju više stotina hiljada dolara. (28) Prema podacima Mičel Barda, na izborima 2004. jevrejske organizacije su donirale oko 3 200 000 dolara, a pojednici oko 2 900 000, štu ukupno iznosi oko 6 miliona dolara. Od toga je 64% novca otišlo demokratama, a 36% republikancima. U periodu od 1994. do 2004., ukupne donacije proizraelskih organizacija i pojedinaca iznosile su oko 55 miliona dolara. Prema nekim podacima, veliki deo budžeta i republikanske i demokratske stranke popunjava se donacijama iz jevrejskih izvora. (29)

Kao rezultat novčanih donacija i ‚‚israeli swing factor-a'', veliki broj kongresmena izabran je uz pomoć lobija. Zauzvrat, lobi očekuje da oni održe svoja obećanja data tokom izbora i kao protivuslugu omoguće uticaj na odluke koje se tiču Izraela. Važan uticaj na kongresmene lobi obezbeđuje i njihovim tzv. ''edukovanjem''. Veliki broj njih dobija pozive na besplatna studijska putovanja u Izrael, odakle se prirodno vraćaju sa više simpatija za izraelsku stvar. Prema Mičel Bardu, samo u 2005. u Izrael je putovalo više od 100 članova Kongresa, pojedini i više puta. Ponekad političari namerno idu da posete Izrael, da bi dobili podršku jevrejskih glasača, kao što je to uradio Džordž Buš pred izbore. Kao rezultat takve taktike, uticaj lobija u Kongresu je više nego očigledan, štu su Meršhajmer i Volt u svom radu istakli brojnim primerima. (30) Prema Majklu Mesingu, lobi u svakoj prilici može da računa na oko 250- 300 kongresmena koji su izabrani uz njegovu pomoć. (31)

Ključne organizacije - AIPAC, COP, JINSA

Donacije se vrše putem Political Action Comitees (PAC) ili putem pojedinačnih uplata. Prvi izraelski PAC osnovan je 1978, dok ih danas ima više od sedamdeset. Pošto novac predstavlja jedan od ključeva uspeha izraelskog lobija, unutar lobija najvažnije mesto pripada organizacijama koje odlučuju kome će novac biti uplaćen. Dve najvažnije organizacije stoga su America Israeli Public Affairs Comitee (AIPAC) i The Conference of Presidents of Major American Jewish Organizations (skraćeno COP)

AIPAC (32) je osnovan 1953. pod imenom American Zionist Comitee for Public Affairs . Danas nakon više od 50 godina postojanja, AIPAC je registrovana lobi grupa, i po uticaju je druga lobi grupa u SAD. (33) Ova organizacija koja donatorima servira informacije kome treba donirati novac i ko je prijatelj Izraela, prema njihovim kriterijumima. Ima moćnu organizaciju sa oko 100 000 članova i budžetom od približno 50 miliona dolara. Podeljen je na 9 regionalnih kancelarija, a u Vašingtonu ima posebnu grupu od oko 100 stručnjaka, koja sačinjava lobiste, analitičare, istraživače, organizatore i publiciste. Cilj AIPAC-a je podrška vladi Izraela i osiguravanje dominantnog statusa Izraela na Bliskom Istoku.

AIPAC teži da predstavlja većinu jevrejske zajednice. U njegovom izvršnom komitetu nalazi se nekoliko stotina članova koji predstavljaju oko 750 jevrejskih organizacija, od ''golubova" America for peace now do militantne desničarske Zionist Organisation of America . Politiku AIPAC-a određuje bord direktora, koga sačinjavaju 50 članova, u koje spadaju korporativni advokati, investitori sa Vol strita, izvršni direktori i naslednici. (34) Takođe, u Bordu sede uticajne figure i finansijeri Republikanske i Demokratske stranke i javnog života. U okviru Borda najuticajniji su pripadnici tzv. Miniyan club-a, odnosno najveći donatori. Prema Masingu, nju uglavnom čine bivši predsednici organizacije. Tenutni izvršni direktor AIPAC-a je Hauard Kor. (35)

Druga najvažnija organizacija je Conference of Presidents of Major American Jewish Organizations (skraćeno CoP) (36), koja sebe opisuje kao "centralna adresa za ključne američke, izraelske i druge svetske lidere za konsultacije u vezi pitanja od kritičnog značaja za jevrejsku zajednicu'' Konferencija se sastoji od 55 nacionalne jevrejske organizacije, i napravljena je još na inicijativu predsednika Dvajta Ajzenhauera da bi se njihov glas slio u jedan. Konferencija ima samo šest stalno zaposlenih i budžet od milion dolara, ali je njen značaj orgoman, zbog bivšeg i sadašnjeg predsednika Malkoma Hojnlajna i medijskog magnata Mortimera Cukermana, koji poseduje listove US News and World Report i NY Daily News . Magazin Forvard koji publikuje listu od 50 najuticajnijih Jevreja u SAD, stavio ih je 2001. na prvo mesto. (37) Prema Majklu Masingu, dve vodeće grupe unutar Konferencije su Union of American Hebrew Congregations and the United Synagogue of Conservative Judaism dok su važnije takođe konzervativne Agudath Israel of America , Zionist Organization of America , i American Friends of Likud .

AIPAC i Konferencija zajedno vrše pritisak na zakonodavnu i izvršnu vlast, dok vojnu saradnju kontroliše Jewish Institute for National Security Affairs (JINSA) (38) čiji je centar u Vašingtonu. Cilj JINSA je da održava strategijsku i vojnu saradnju dve zemlje, kao i da sarađuje sa ostalim važnim članicama NATO i zemljama van NATO, poput Tajvana ili Indije. U njenom upravnom odboru sede ili su sedeli mnogi penzionisani visoki oficiri vojske SAD, kao i uglednici poput Džin Kirkpatrik, Majkla Lidena, Ričarda Perla i Džejmsa Vulsija. Potpredsednik SAD Dik Čejni, ambasador SAD u UN Džon Bolton, i podsekretar ministarstva odbrane Daglas Fejt bili su u savetodavnom odboru JINSA pre nego štu su ušli u Bušovu administraciju. Predsednik savetodavnog odbora JINSA-e trenutno je Dejvid. P. Štajnman. (39)

Antisemitizam i formiranje javnog mnenja

Meršhajmer i Volt navode da u meinstrim medijima preovlađuje uticaj lobija, tako da se proizraelsko viđenje rata pojavljuje u velikoj meri. Javni diskurs portretiše Izrael u pozitivnom svetlu, čime se obezbeđuje javna podrška proizraelskoj politici i sprečava kritičko mišljenje i politička debata. Prema njihovim podacima novinar Erik Alterman je naveo listu od 61 komentatora koji su spremi da bezuslovno podržavaju Izrael, a samo pet koji je dosledno kritikuju. Sudbina samog eseja donekle potvrđuje takvo mišljenje. Njihov rad je objavljen u London rewew of Books jer je odbijen u Atlantic Rewiew , gde je prvo trebao da izađe, a zatim niko u SAD nije hteo da ga objavi. (40) Osim toga, Kenedy school je ubrzo po prvim kritikama skinula svoj znak sa rada i na sajtu naglasila da nema nikakvu odgovornost za njegov sadržaj.

Majkl Masing navodi da mu je jedan od Klintonovih savetnika naveo da je izraelski lobi ''poput svih lobija veoma uspešan u kreiranju reakcija javnog mnenja'' i t eško je poreći činjenicu da izraelski lobiji zaista imaju veliki uticaj na medije, a naročito u Holivudu, jer to priznaju i mnogi istaknuti pripadnici jevrejske zajednice. Siven Štajnlajt, bivši Director of National Affairs of the American Jewish Committee, u jednom svom članku je potvrdio da su Jevrejski ekonomski uticaj i moć disproporcionalno skoncentrisani u Holivudu, televeziji i industriji vesti. (41) Prema J. J. Goldbergu (42), u nekoliko ključnih sektora medija, posebno u Holivudu, Jevreji su toliko dominantni ''da je zvati ove poslove kontrolisanim od Jevreja malo više nego statistika''. Zajednička crta medija je da u javnosti kreiraju pozitivnu sliku o Izraelu i Jevrejima, što je veoma važno za ukupnu percepciju američkog javnog mnenja. (43)

Osim meinstrim medija i Holivuda jevrejske organizacije veliki uticaj na javno mnenje imaju i pomoću tzv. watchdog groups poput Anti-Defamation League ( ADL) čiji je zadatak reagovanje na negativno prikazivanje Jevreja u medijima ili ispade pojedinaca (poput nedavnog sluičaja sa Mel Gibsonom). Anti-Defamation League (or ADL ) je organizacija osnovana od strane desničarske grupe B'nai B'rith , i njen cilj je da zaustavi napade i diskriminaciju "apelovanjem na razum, savest, i ako je potrebno zakon". ADL je veoma uticajna organizacija, koja ima budžet od 40 miliona dolara, 29 kancelarija u SAD i tri van SAD, sa centralom u Njujorku. Njen predsednik je Hauard Berkovic.

Prema Meršhajmeru i Voltu, najjače oružje lobija i najlakši i najčešći vid kontrole javnog mnenja je antisemitizam. Prema njima, svako ko kritikuje Izrael ili se slaže da proizraelske grupe imaju značajan upliv na bliskoistočnu politiku ima dobre šanse da bude proglašen antisemitom, a to se čak može desiti i ako neko kaže da izraelski lobi postoji. (44) Pri tom, njihovo mišljenje po tom pitanju nije usamljeno (45). Tretmanom holokausta i antisemitizma u političke svrhe više godina bavi se i istoričar Norman Finkelštajn (46). U knjigama ''The Holocaust industry'' i ''Beyond Chutzpah - On the Misuse of Anti-semitism and the Abuse of History'' Finkelštajn takođe navodi da proizraelski krugovi eksploatacijom istorije delegitimizuju kritike na račun politike prema Palestincima.

Meršhamer i Volt smatraju, a i mnogi autori poput J. J. Goldberga smatraju da jevrejske organizacije predstavljaju same sebe, i da se veliki broj jevrejske populacije u Americi ne slaže sa radikalnom politikom. (47) Goldberg takođe navodi da se vođstvo organizacija otuđuje od ostale jevrejske populacije. Po njemu, najvažnije jevrejske organizacije nisu demokratske i po njemu jevrejska zajednica u SAD se sve više deli na dva dela - veći deo koji na jevrejstvo gleda kao na privatnu stvar i ne obraća pažnju na organizovani jevrejski život. Nasuprot njima, mala grupa ide u suprotnom smeru i postaje sve više tradicionalna, posvećena organizacijama i uplašena zbog "asimilacije'' većine. Goldberg smatra da se iz ove posvećene grupe regrutuje vođstvo većine jevrejskih organizacija. U samim organizacijama prema Goldbergu često postoji netolerancija prema umerenim stavovima, (48) a u njima najveći uticaj imaju najbogatiji i radikalni članovi. Dobar primer za takve tvrdnje su predsednici COP-a Malkolm Hojnlajn i Mortimer Cukerman, koji su poznati kao radikalni cionisti. (49) Prema nekim podacima, 66% članova upravnih odbora jevrejskih organizacija ima prihode veće od 150 000 dolara godišnje. (50) AIPAC je podeljen na pet klubova, čiji članovi imaju različite priviligije u zavisnosti od količine novca koje prilože organizaciji. Najviši klub AIPAC-a je Miniyan klub, čiji članovi doniraju minimalno 100 000 dolara godišnje, za šta dobijaju pristup najvišim instancama svetske politike. Prema podacima same organizacije, članovi Miniyan kluba imaju pristup ‘'iza političke scene''. Prema mišlenju Štajnlajta, ovakav proces se dešava jer unutar krugova ortodoksnih Jevreja i cionista postoji veliki strah da će zbog asimilacije, emigracije i porasta moći i brojnosti muslimanske i Latino populacije u SAD Jevreji izgubiti svoj privilegovani položaj, i time verovatno izgubiti mogućnost uticaja na politiku prema Izraelu. (51) Pošto u organizacijama preovlađuju "jastrebovi'' samim tim je i njhova naklonost neizbežno okrenuta jastrebovima u Izraelu.

Preplitanje različitih interesa

Činjenica je da izraelski lobi ima znatan uticaj na formiranje bliskoistočne politike SAD, ali mnogi autori se slažu da na tu politiku utiču i brojni faktori, poput industrije nafte, oružja ili politike radikalnih hrišćana. Aktivnost lobija u pojedinim situacijama može biti od odlučujućeg značaja, ali postoje i primeri da on nije uspeo da spreči akcije usmerene protiv njegovih interesa. Zuns navodi da posle prodaje američkih aviona Saudijskoj Arabiji, lobi ne čini ništa protiv interesa vojne industrije.

Ipak, po rečima Barda, danas Jevreji imaju uticaja više nego ikad, i njihov uticaj u administraciji je ogroman. (52) Prema njegovim navodima, u Klintonovoj administraciji dvojica sudija vrhovnog suda su bili Jevreji, kao i nekoliko članova Kabineta, poput Sendi Bergera, savetnika za nacionalnu bezbednost, a u poslednjem periodu CIA i Stejt Department su primili na posao mnogo Jevreja. Jevrejin Denis Ros bio je godinama najvažniji pregovarač na Bliskom Istoku, a Klinton je Jevrejina Martina Indajka postavio za ambasadora u Izraelu. U današnjoj Bušovoj administraciji broj jevreja je takođe veliki, i nalaze se na ključnim funkcijama za pitanja Bliskog Istoka. (53) Osim njih u sadašnjem Senatu je 11 jevrejskih Senatora, a 26 zastupnika Predstavničkog doma su takođe Jevreji. (54) Rezultat uzajamnog dejstva raznih interesnih grupa je izbor pro-izraelskih jastrebova na najodogovornija mesta. Preplitanje interesa različitih faktora koji utiču na politiku SAD prema Bliskom Istoku možda najbolje odslikava biografija ambasadora SAD u UN Džona Boltona. (55) Bolton je poznat kao jedan od najradikalnijih jastrebova u bliskoistočnoj politici i od sredine 1990-tih je blisko povezan sa brojnim hrišćanskim, neokonzervativnim i lobi grupama bliskim sa desnim krlilom Likuda, poput Project for the New American Century , American Enterprise Institute , Jewish Institute for National Security Affairs (JINSA). Pre nego što je ušao u administraciju, Bolton je bio član saveta JINSA-e. Karijeru u vladi Bolton je započeo u Reganovoj administraciji sredinom osamdesetih. Poznat je kao posvećenik bliskih veza SAD i Izraela, a tokom administracije Buša starijeg postao je heroj proizraelskih gupa i Jevrejske zajednice generalno jer je bio jedan od ključnih diplomata koji je postigao da UN povuku rezoluciju 3379 iz 1975, kojom se tvrdi da je cionizam forma rasizma i rasne diskriminacije. U administraciji Buša starijeg bio je zadužen za kontrolu naoružanja, a poznati su njegovi polutajni kontakti sa Mosadom. Tokom izbora 2005. Bolton je imao veliku podršku organizacija poput Anti-Defamation League (ADL), AIPAC, B'nai B'rith International , Conference of Presidents of Major American Jewish Organizations i JINSA. U decembru 2005. Bolton je dobio godišnju nagradu pod nazivom ''Branilac Izraela'' koju dodeljuje organizacija Zionist Organization of America .

Delovanje izraelskog lobija, kao što su to i Mershajmer i Volt naveli u osnovi se ne razlikuje od rada ostalih lobi grupa u SAD, ali njegova organizacija, velike sume novca i fanatična posvećenost cilju zaštite Izraela svakako da u mnogome doprinosi uspehu i osvarenju uticaja koji poseduje. Lobi u svom delovanju uspešno koristi prednosti jevrejske zajednice, mane američkog izbornog sistema i generalni smer politike, i u okviru ovih činilaca, uspeva da ostvari svoje interese. Na primeru poslednjih dogadjaja na Bliskom Istoku može se videti da je njegov uticaj trenutno zaista ogroman, što je i podstaklo Mershajmera i Valta da objave svoj esej. Medjutim, i pored toga, argument o ``zaveri`` moze biti prilično bez osnova. U SAD postoje i brojne druge interesne grupe kojima novac i saradnja sa izraelskim lobijem očigledno nimalo ne smetaju. Takodje, izraelski lobi nema prazno polje za svoje delovanje, i postoje i brojne grupe koje imaju suprostavljene interese. Medjutim, na primeru arapskog lobija, koji je daleko lošije organizovan se može zaključiti da je izraelski lobi jak onoliko koliko su drugi slabi.

Fusnote:

1. The Israel Lobby by John Mearsheimer and Stephen Walt , London Review of Books , 23 March 2006

2. The Israel Lobby and U.S. Foreign Policy by John J. Mearsheimer and Stephen Walt , Harvard University 's Kennedy School of Government Working Paper

3. ...'' Instead, the thrust of US policy in the region derives almost entirely from domestic politics, and especially the activities of the ‘Israel Lobby''... – '' 'The Israel Lobby'' by John Mearsheimer and Stephen Walt

4. ...''Maintaining US support for Israel's policies against the Palestinians is essential as far as the Lobby is concerned, but its ambitions do not stop there. It also wants America to help Israel remain the dominant regional power. The Israeli government and pro-Israel groups in the United States have worked together to shape the administration's policy towards Iraq, Syria and Iran, as well as its grand scheme for reordering the Middle East...'' - '' 'The Israel Lobby'' by John Mearsheimer and Stephen Walt

5. ...''The combination of unwavering support for Israel and the related effort to spread ‘democracy' throughout the region has inflamed Arab and Islamic opinion and jeopardised not only US security but that of much of the rest of the world...''- ‘'The Israel Lobby'' by John Mearsheimer and Stephen Walt

6. ...''So if neither strategic nor moral arguments can account for America's support for Israel, how are we to explain it? The explanation is the unmatched power of the Israel Lobby''..... - '' 'The Israel Lobby'' by John Mearsheimer and Stephen Walt …''

7. ...'' Which is why we wanted to make it abundantly clear that we don't see this as a Jewish influence. We don't actually use the phrase "Jewish Lobby" in our piece except when we're quoting others. We want to make it very clear that these are organized special interest groups that often have positions that are far more extreme than the individuals or groups they claim to represent.'' - '' 'The Israel Lobby'' by John Mearsheimer and Stephen Walt …''

8. Amerikanci tradicionalno vide Izrael kao demokratiju u odnosu na okolne autokratije, i koja zato ima svako pravo da se brani. Takođe smatra se da su obe zemlje osnovane od strane evropskih pionira, obe usmerene progresivnim demokratskim principima i koje u svojoj istoriji imaju ista iskustva sa urođeničkom populacijom Kada gledaju pripadnike Hamasa, ili Hezbolaha sa islamističkim sloganima ili maskiranim licima Amerikanci vide ljude koji su pre 5 godina napali Ameriku, a kada gledaju građane Izraela, gledaju sebe. S obzirom da je ‚‚rat protiv terora‚‚ postao američka svakodnevica, postoji jak osećaj da je Amerika povezana sa Izraelom u tom ratu Po anketama USA Today/Gallup-a iz kraja jula, osam od deset amerikanaca veruje da je akcija Izraela opravdana . 44% ispitanika verovalo je da Izrael koristi proporcionalnu silu. Ranije istraživanje istih agencije pokazalo je da 53% anketiranih za sukob najviše krivi Hezbolah, 39% Iran, a samo 15% je krivilo Izrael. Takođe, u jednom istraživanju iz marta u vezi Izraelsko-palestinskog sukoba, 48% amerikanaca reklo je da us njihove simpatije sa Izraelom, a samo 13% simpatiše Palestince. U Kongresu su akcije u Libanu podržali su i krajnji liberali i krajnji konzervativci. U oba doma prošla je rezolucija koja krivi Hezbolah i daje kongresnu posršu Izraelu.U Predstavničkom domu za rezoluciju je glasano 410 prema 8, dok su u Senatu 62 senatora glasala za rezoluciju, bez glasa protiv. – ''To Israel with love'' – The Economist magazine – ''To Israel with love''

9. Dershowitz, Alan. A reply to the Mearsheimer Walt "Working Paper" , PDF April 6, 2006, retrieved April 6, 2006.

10. Vidi : en.wikipedia.org/wiki/Michael_Massing

11. Michael Massing - The Storm over the Israel Lobby - www.nybooks.com/articles/19062

12. www.lrb.co.uk/v28/n09/letters.html

13. US discusses plan to pump fuel to its regional ally and solve energy headache at a stroke - www.guardian.co.uk/Iraq/Story/0,2763,940250,00.html

14. Stephen Zunes, "The Influence of the Christian Right on U.S. Middle East Policy,"

15. '' Stephen Zunes - The Israel Lobby: How Powerful is it Really? www.fpif.org/fpiftxt/3270

16. Stephen Zunes, "The Influence of the Christian Right on U.S. Middle East Policy," http://fpif.org/fpiftxt/560

17. . Prilikom nekoliko važnih događaja u Palestini,kada je Bušova vlada pokušavala da uravnoteži stav, hrišćanska desnica jemobilisala svoje članove i slala do 100 000 e-mailova na adresu Bele kuće, sa pretnjom da će Bušu uskratiti glasove, što je znatno promenilo politiku - Stephen Zunes, "The Influence of the Christian Right on U.S. Middle East Policy -

18. www.jewishvirtuallibrary.org

19. ‚‚The Israeli and Arab Lobbies'' By Mitchell Bard - www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/US-Israel/lobby

20. ...'' The Israeli lobby can then be defined as those formal and informal actors that directly and indirectly influence American policy to support Israel .'' - The Israeli and Arab Lobbies‚‚ By Mitchell Bard

21. ''Jews Will Elect The President'' by Mitchelle bard - http://www.mitchellbard.com/articles/jewselect.html ; vidi još - www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/US-Israel/usjewpop

22. Jerusalem Centre for public Affairs - THE ISRAEL SWING FACTOR: HOW THE AMERICAN JEWISH VOTE INFLUENCES U.S. ELECTIONS by Jeffrey S. Helmreich – http://www.jcpa.org/jl/vp446.htm

23. J.J.Goldberg – ''Jewish Power – Inside the American Jewish Establishments''

24. Gerhard Falk ‚‚ American Jews''- www.jbuff.com/c052302 -

25. Michael Massing - ''The storm over Israeli lobby'' www.nybooks.com/articles/19062 -

26. Michael Massing - ''The storm over Israeli lobby''

27. Pro-Israel Political Contributions(1990-2004) - www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/US-Israel/israelpacs

28. ''Pro israel pac money to US representatives in the US congress.'' - www.washington-report.org/html/aipac

29. ... According to J. J. Goldberg (the current editor of the Forward ) in his book Jewish Power he boasts that 45% of the fundraising for the Democratic party and 25% of the funding for the Republican party come from Jewish funded Political Action Committees. Richard Cohen of the Washington Post has recently updated this data to read 60% for democrats and 35% for republicans fundraising come from Jewish funded Political Action Committees.'' - http://eaif.org/81306p2.htm

30. Merhajmer i Volt smatraju da su Kongres i administracija pod velikim uticajem izraelskog lobija, ali, osim izjava raznih zvaničnika, nisu ponudili nikakve konkretne dokaze, za šta su im upućene brojne kritike. Mičel Bard, međutim, u svom eseju iznosi rezultate istraživanja, u kome je utvrdio da su u periodu od 1945. do 1984. u administraciji donete 782 političke odluke. Po njegovom istraživanju, lobi je pobedio u 60% slučajeva, a kada je predsednik podržavao lobi, on je bio uspešan u sprovođenju svojih težnji u čak 95% slučajeva. Lobi je uspevao da odnese prevagu i u 27% slučajeva kada je predsednik bio protiv njegovog stava. U takvim prilikama, lobi je uspevao da prevagne u ekonomskim pitanjima pomoći Izraelu, dok je u situaciji prilikom donošenja odluka vezanih za bezbednost i politiku bio uglavnom neuspešan. - The Israeli and Arab Lobbies'' By Mitchell Bard

31. ... '' Partly as a result of such giving, says one Hill staffer, "We can count on well over half the House—250 to 300 members—to do reflexively whatever AIPAC wants..." Michael Massing - ''The storm over Israeli lobby''

32. www.aipac.org

33. ...'' Fortune Magazine named AIPAC the second most powerful lobby in Washington after the American Association for Retired Persons (AARP)..'' - The Israeli and Arab Lobbies'' By Mitchell Bard

34. Michael Massing - ''The storm over Israeli lobby''

35. Howard Kohr - http://www.forward.com/issues/2001/01.11.09/forwardfifty.html

36. en.wikipedia.org/wiki/The Conference of Presidents of Major American Jewish Organizations

37. Forward - ''Making a Difference in a Difficult Year '' http://www.forward.com/issues/2001/01.11.09/forwardfifty.html

38. www.jinsa.org

39. www.jinsa.org/about/adboard/adboard.html?documentid=704

40. Michael Massing - ''The storm over Israeli lobby''

41. '' The Jewish Stake in America's Changing Demography Reconsidering a Misguided Immigration Policy'' , B y Stephen Steinlight - www.cis.org/articles/2001/back1301.html

42. ..."In a few key sectors of the media, notably among Hollywood studio executives, Jews are so numerically dominant that calling these businesses Jewish-controlled is little more than a statistical observation ... Hollywood at the end of the twentieth century is still an industry with a pronounced ethnic tinge. Virtually all the senior executives at the major studios are Jews. Writers, producers, and to a lesser degree directors are disproportionately Jewish -- one recent study showed the figure as high as 59 percent among top-grossing films."

The combined weight of so many Jews in one of America's most lucrative and important industries gives the Jews of Hollywood a great deal of political power. They are a major source of money for Democratic candidates. '' - J.J.Goldberg – ''The Jewish Power''

43. ...'' Reflecting their role in the American media, Jews are routinely portrayed as high-minded, altruistic, trustworthy, compassionate, and deserving of sympathy and support. While millions of Americans readily accept such stereotyped imagery, not everyone is impressed'' - J.J.Goldberg – ''The Jewish Power''

44. ''... No discussion of the Lobby would be complete without an examination of one of its most powerful weapons: the charge of anti-semitism. Anyone who criticises Israel's actions or argues that pro-Israel groups have significant influence over US Middle Eastern policy – an influence AIPAC celebrates – stands a good chance of being labelled an anti-semite. Indeed, anyone who merely claims that there is an Israel Lobby runs the risk of being charged with anti-semitism, even though the Israeli media refer to America's ‘Jewish Lobby'. In other words, the Lobby first boasts of its influence and then attacks anyone who calls attention to it. It's a very effective tactic: anti-semitism is something no one wants to be accused of....'' – Israel lobby ....

45. Istoričar Toni Džad sa Njujorškog univerziteta smatra da ''razlog zbog kojeg se o mnogim pitanjima koje su Meršhajmer, Volt i drugi pokrenuli ne čuje u široj javnosti, je po meni to, što postoji preuveličani ali realni strah od toga da ćete biti proglašeni anti-izraleski nastrojenim. A ako ste protiv Izraela to znači da ste na neki način i anti-semit.“ - www.voanews.com/serbian/2006-07-19-voa10.cfm

46. www.normanfinkelstein.com

47. ...''Not all Jewish Americans are part of the Lobby, because Israel is not a salient issue for many of them. In a 2004 survey, for example, roughly 36 per cent of American Jews said they were either ‘not very' or ‘not at all' emotionally attached to Israel.'' - '' 'The Israel Lobby'' by John Mearsheimer and Stephen Walt …''

48. ... The two groups of Jews are deeply estranged, and becoming more so . . . The community of committed, traditional Jews is becoming ever more ingrown, ever more suspicious of outsiders, and ever more incomprehensible to the majority of their fellow Jews . . . The estrangement works both ways. www.acjna.org/article_view.asp?article_id=9

49. Michael Massing – ''The Israel lobby'' - www.thenation.com/doc/20020610/massing

50. .. .'' It ought to be understood, however, that all Jews are not wealthy and that many Jews have become invisible because they are poor. This is largely true because our Jewish organizations are almost always non-representative of our Jewish communities. For example, 66% of board members of Jewish organizations earn more than $150,000 a year and only 17% earn less than $100,000 a year...'' www.jbuff.com/c052302 - ‚‚ American Jews''

51. The Jewish Stake in America's Changing Demography Reconsidering a Misguided Immigration Policy'' , B y Stephen Steinlight - www.cis.org/articles/2001/back1301.html

52. ...''Historically, however, few Jews have held elective office or primary positions of power, even though they have always been politically active. In the past decade, however, this has gradually begun to change. Today, Jews occupy more positions of influence than ever before..'' - ‚‚The Israeli and Arab Lobbies'' By Mitchell Bard

53. Jews in the Bush Administration - www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/US-Israel/bushjews.html

54. Jewish Members of the 109th Congress - www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/US-Israel/jewcong109 .

55. Profile – John Bolton http://rightweb.irc-online.org/profile/972 ; State Department: Biography of John Bolton, http://www.state.gov/r/pa/ei/biog/53920.htm .; Tom Barry, "Israel's Man at the UN," IRC Commentary, July 26, 2006, http://www.irc-online.org/content/3388 .